Record Store Day staat voor de deur. Dat betekent ouderwetse rijen voor de platenzaken en voor veel winkeliers de hoogste omzet van het jaar. Maar hoe is het eigenlijk met die platenzaken? Tijd voor een vraaggespek met Dick van Dijk, Marlein Parlevliet en een handvol eigenaren van muziekwinkels. “Echte liefhebbers blijven over.”
Tekst: Anton Slotboom
De Nieuwe Binnenweg in Rotterdam, de straat vlakbij het Centraal Station waar je Rotown vindt, is het brandpunt. Hier zitten van oudsher de meeste platenzaken van Rotterdam. Zo’n tien jaar geleden stikte het er zelfs van de winkels, zeker liefhebbers van dancemuziek kwamen er volop aan hun trekken. Makkelijk kon je er een dagje kwijt zijn. En niet alleen als je van de nieuwste beats hield, ook als je op zoek was naar een tweedehands Bob Dylanplaat of de eerste single van The Strokes. Zelfs liefhebbers van Take That waren er welkom, want de Free Record Shop opende er een van zijn eerste vestigingen. In het voorjaar van 2012 is het beeld natuurlijk net even anders. Wandel tegenwoordig door deze straat en je vindt er, als je Rotown eenmaal bent gepasseerd, de Plaatboef plus wat andere tweedehands zaken. “Ik ben hier vijfentwintig jaar geleden begonnen,” zegt eigenaar Roel Suurmond van de Plaatboef. “De Binnenweg was toen inderdaad een echte muziekstraat. Heel veel dancewinkels, Basic Beat, Midtown. De cd kwam net op en mensen dankten massaal hun vinyl af. Juweeltjes van platen, echt.” Zeker op zaterdag stonden automobilisten met kofferbakken vol in de rij om hun collecties weg te doen. “Die mensen komen hier sinds kort allemaal weer terug om vinyl te kopen. Bizar! Eigenlijk is dat een rare ontwikkeling, die hele verhuizing terug naar vinyl. Ook de komende Record Store Day leunt zwaar op vinyl, er wordt heel weinig voor cd-liefhebber gedaan. Maar daar zijn er natuurlijk ook nog zat van, ook bij ons.”
De Nieuwe Binnenweg is inmiddels een flink stuk leger. De middenstand heeft het er zwaar, ook het aantal platenzaken is in sneltreinvaart verminderd. Nu het eerste stof van de crisis is opgetrokken staat Plaatboef in de stad aan de Maas evenwel nog altijd fier overeind. Net als een andere zaak die hoort tot het stedelijke meubilair: Velvet Music, op de Oude Binnenweg, in het hart van Rotterdam. Omgeven door heerlijke kroegen, op een steenworp afstand van Rotown. Een toplocatie. “De mensen die muziek wel leuk vinden blijven downloaden. Die halen ook in de toekomst hun muziek van het net af,” voorspelt mede-eigenaar Peter van Boheemen. “Wat je overhoudt zijn echte liefhebbers die het leuk vinden om wat in handen te hebben. Niet in alle genres hoor, want de zwarte muziek is ingestort en punk verkopen we al jaren niet meer. Maar er blijft altijd publiek over. Gelukkig nemen de platenmaatschappijen de moeite om mooie producten te maken. Neem de laatste cd van De Staat, daar is echt iets mee gedaan.”
RECORD STORE DAY
“Terwijl het aanbod van muziek online enorm is blijft een groep liefhebbers over die wil genieten, wil vasthouden, wil verzamelen,” voorspelt Dick van Dijk, eigenaar van Plato‘s en Concerto in Amsterdam. “Met prachtige boxen, limited editions en extra nummers die je niet kunt downloaden bedien je ze. Dat wordt de toekomst van de muziekwinkel. Een beetje als slow food tegenover fast food.”
De gewone nieuwe cd, in een plastic doosje, zal rap goedkoper worden. “Net als al oudere cd’s, die gaan naar twee, drie stuks voor een tientje. Dat wordt makkelijk meenemen.” Een platenzaak van de toekomst zal bovendien boeken, koffie, koptelefoons en platenspelers verkopen, voorspelt Van Dijk. “Het wordt steeds meer funshoppen.”
Echte warme broodjes zijn er de rest van het jaar niet meer, zeggen de heren die we spreken tijdens dit onderzoek. Deze platenbazen weten nog goed hoe Mule Variations van Tom Waits begin deze eeuw op de dag van verschijnen over de toonbank vloog. Dat gebeurt niet meer, ook niet meer met een plaat van pakweg Red Hot Chili Peppers. De warme broodjes zijn ingewisseld voor publiekslievelingen, want platenzaken maken zich met succes stuk voor stuk hard voor sommige releases. “The Civil Wars bijvoorbeeld, die plaat komt binnenkort eindelijk in Nederland uit,” zegt Van Boheemen. Maar bij Velvet kennen ze deze plaat al langer en delen ze die kennis met hun klanten. Die straks allemaal voor de deur staan tijdens Record Store Day op zaterdag 21 april, als er eindelijk weer eens heerlijke rijen worden gesignaleerd voor de gemiddelde Nederlandse platenzaak.
“Dit jaar heeft Spinvis speciaal een lied gemaakt voor deze platenzaken, B-kantje genaamd,” zegt woordvoerder Marlein Parlevliet. “Verder hebben we een record aantal releases, meer dan 200 in zeer kleine oplagen van rond de 100 per titel.” En dan zijn er nog de talloze optredens die ook om aandacht vragen. “Case Mayfield zal het instore record van Eefje proberen te verbreken, dat staat nu op tien op een dag. Ook Wooden Saints gaat een bijzondere poging doen. Alle bandleden zullen zich verdelen over verschillende platenzaken in Nederland, om 12 uur zetten ze een lied in. Dit wordt allemaal opgenomen en direct op een beamer uitgezonden, waar alles samen moet komen. Ik ben heel benieuwd of dat lukt. Record Store Day wordt een mooie feestdag. Het was een zwaar jaar voor de platenzaken, sommigen hebben het niet overleefd. Maar toch zijn er ook weer opvallend veel platenzaken bijgekomen. Ik hoop dat het besef terug is gekeerd bij muziekliefhebbers dat het toch echt een stuk gezelliger is te struinen naar nieuwe muziek in de platenzaak met muziekliefhebbers om je heen, dan in je eentje achter een computer te zitten downloaden of te streamen.”
VOLOP IN BEWEGING
Ook de Rotterdamse vestiging van Plato is de laatste maanden volop in beweging. Onlangs werden er zelfs poortjes geïnstalleerd, die overigens meer doen denken aan de HEMA dan aan een winkel voor fijnproevers. Maar de voordelen wegen zwaarder. “Het scheelt klauwen met geld omdat het ons zoveel werk scheelt,” zegt bedrijfsleider Arthur van Langeveld. “We kunnen de cd’s nu namelijk in de doosjes laten zitten.”
De komst van deze poortjes toonden al aan dat deze zaak aan de weg timmert, net als de komst van een bak met tweedehands cd’s. De hele muziekgeschiedenis stond daarin doodleuk te koop voor bedragen van vier, vijf euro. The Cure? The Beatles? Het was allemaal te vinden. “Dat soort dingen proberen we hier, maar we gaan daar mee stoppen. Binnenkort komen er meer bakken voor platen, daar is meer behoefte aan.”
Dat is in andere steden niet anders, want heel Nederland lijkt definitief aan het vinyl. Zelfs van ‘platte’ artiesten als Rihanna zijn LP’s te vinden, iets dat lange tijd toch echt ondenkbaar was. De slimme platenboer overleeft het dan ook wel, voorspelt Van Langeveld. “Ik ben gematigd positief. Zo’n Dry The River ligt hier voor dertien euro. Die verkoopt mede door de lage prijs goed, daar zijn er tien van verkocht. En je kunt niet zeggen dat zij wereldberoemd zijn. Het kan dus toch. We trekken er met Plato ook op uit. We verkopen in een stand cd’s bij concerten en festivals, zoals de komende maand bijvoorbeeld op Motel Mozaïque. Of we staan met een kraam op een klassieke avond in De Doelen, verkopen we boxen van veertig euro. Dat tikt aan. Bij de show van Mr. Polska in de Nieuwe Oogst in de Maassilo in Rotterdam-Zuid staan we ook en we krijgen straks natuurlijk ook weer Record Store Day. Met nog meer bandjes dan vorig jaar die komen spelen op die dag, want ook instores doen we hier graag. Laatst hadden we hier al Case Mayfield staan. Je verkoopt niet meteen een hele stapel albums extra, maar je haalt natuurlijk wel lekker veel mensen je zaak in.”
