Coexist, zo heet het nieuwe album van The XX. De plaat verschilt niet zo heel erg veel van het debuut xx waarmee de band vrij onverwacht uitgroeide tot een van de doorbraken van 2009. In het daaropvolgende jaar werd er veel getourd, waarna we ons vooral gingen afvragen of een opvolger net zo kon boeien. Het drietal bracht sonisch gezien kleine veranderingen aan, maar het zijn details, dus als het debuut je aansprak, kun je nu gewoon een nieuwe collectie fluister-heerlijkheid in huis halen. “We gedijen het best in de schemering.”
Tekst: Arnold Scheepmaker Beeld: Alexandra Waespi
Na wat beleefdheden over en weer wil ik direct van start gaan met het interview, maar Romy Madley Croft heeft een opmerkelijk verzoek. Vraagt ze het echt? Ja, ze vraagt het echt. Romy wil in de schaduw zitten. We bevinden ons in het Vondelpark, er schijnt na maanden van regen eindelijk een beetje een zonnetje, iedereen denkt: lekker, wat stralen op je snoet, maar Romy duikt direct weg onder een grote parasol. Ergens is dat ook weer niet zo gek, want ze komt zeker in aanmerking voor de bleekste betje van de indiewereld award. Oftewel: hoog risico voor verbrandingsgevaar. Medebandlid Oliver Sim ziet er iets blakender uit, maar ook hij en Jamie Smith (die er vandaag niet bij is) ogen als typisch Engelse indietypes. Bleek bekkie, ietwat timide, veelal (ook nu) volstrekt in het zwart gekleed.
Geen wonder dus dat the XX en soort subtiele post-crisisshoegaze maakt, ingetogen sfeerschetsen die van een minimale hoeveelheid beats voorzien worden. Altijd sferisch, nooit uitbundig, maar romantiek, melancholie en rustgevende klanken zijn nooit ver weg.
Jamie produceert de band en maakt ook remixen voor anderen en eigenlijk is zijn grote kracht de finesse van het almost-not-there zijn. Ieder ander zou zich overschreeuwen, maar Jamie excelleert met zachtjes voortgolvende beats die bijna kinderlijk eenvoudig en omfloerst van klank zijn. Voeg daarbij de vocalen van Romy en Oliver, denk Tanita Tikaram geflankeerd door een ware prevelaar en je hebt een onwaarschijnlijk succesverhaal in handen. Iedereen, inclusief ondergetekende, gaat om. Rustmuziek voor een opgefokt, hyperactief tijdperk. Een gouden formule.
Ik heb jullie een keer geïnterviewd toen jullie debuut nog niet eens uit was. Jullie speelden toen op het Metropolis Festival in Rotterdam, vroeg in de middag, voor wat aso’s met honden en vijftien liefhebbers. Indertijd was ik bang dat ze de honden op jullie gingen loslaten als jullie niet heftiger zouden gaan spelen. Maar een half jaar later verkochten jullie Paradiso uit en was de hoofdredacteur maar wat blij dat ik jullie toen gesproken had. Het kan verkeren.
Romy: “Ja, ons debuut is langzaam steeds groter gegroeid. Wijzelf groeiden in die periode ook stukje bij beetje op, we ontdekten waar we ons live plezierig bij voelden.”
Het lijkt me dat jullie live ook heel erg gehecht zijn aan je eigen ‘environment’. De vroege middag is niet ideaal voor jullie om te spelen.
“Nee, zeker niet. De schemer, de vroege avond, clubs waar we wat kunnen met een stijlvolle lichtshow die de muziek versterkt, alleen dan kunnen we uitblinken.”
Angels opent Coexist, Our Song sluit de cd af. Sowieso erg romantische nummers, maar gaan ze over liefde of juist over het verlies van liefde, iemand kwijtraken?
Oliver: “In bijna al onze songs zit vertwijfeling. We proberen verschillende gevoelens te duiden. Wel willen we bijna altijd beginnen en eindigen met een hoopvol nummer. Stars sloot ons debuut af, Angels is mijmerend, Our Song eindigt ook on a high. Afsluiten met een sprankje hoop voelt toch beter dan eindigen in mineur.”
Romy: “Maar we weten nog niet zeker of dit een definitieve volgorde gaat worden.”
Echt waar? Gaan jullie de volgorde nog wijzigen?
Oliver: “Wellicht gaan we nog een song schrappen, misschien zelfs wel twee.”
Maar er staan nu slechts twaalf songs op Coexist!?
Oliver: “Tien is ook mooi. Het plaatje moet kloppen.”
Dit is heel herkenbaar voor The XX. Niet alleen muzikaal werken ze vooral op het microniveau, nu blijkt dat ook hun aanpak anders is dan die van artiesten die de pathos opzoeken. Bij The XX is het altijd: mag het een onsje minder zijn. Ze excelleren door ‘restraint’.
Oliver: “Less is more. De atmosfeer ontstaat juist doordat de boel kan ademen, doordat we openingen creëren door muziekpartijen weg te strepen.”
Romy: “Nummers ontstaan bijna altijd vanuit de teksten. Het zijn eerst gedichten zonder muziek, daarna wordt de precieze invulling pas bedacht.”
Dat poëtische element verbaast me niet. Sunset gaat over het einde van een relatie, Fiction gaat over in je eentje wakker worden als iemand verdwenen is. Er zit veel pijnlijk verlies in Coexist, maar ook berusting. Jullie lijken je te realiseren dat het een behoorlijk afstandelijke wereld aan het worden is.
Oliver: “We zijn vrij bewust. Veel gaat over relaties tussen mensen. We wilden het album eerst Together noemen, maar dat voelde niet goed. Coexist is als term veel representatiever voor The XX.”
LIVEDATA 19 augustus Lowlands, Biddinghuizen
