Tijdens de releaseparty van zijn album Maskerade in de Effenaar vroeg Fresku zijn vriendin Lieke ten huwelijk. Ze zei ja, en de zaal ging – voor de zoveelste keer die avond – helemaal plat. Op Maskerade toont Fresku deze romantische kant ook, maar hij is net zo goed cabaretrapper, emorapper en filosoof. Toch? “Hoeveel hokjes wil je hebben? Hou op met die shit!”
Tekst: Klaas Knooihuizen
Voor journalisten is een interview met Freksu als een bezoekje naar de Efteling voor een klein kind. Hij is altijd vriendelijk en openhartig, én hij heeft iets te vertellen. Kom daar maar eens om bij al die bleke Britse NME-hypebandjes die net uit moeders schoot zijn gegleden en doorgaans net zo boeiend zijn als een herhaling van Call TV. Alleen daarom al maakte ik een sprongetje toen Maskerade, de opvolger van het naamloze debuut uit 2010, op de mat plofte. Het had niet veel gescheeld of het album was er niet gekomen, vertrouwt Fresku me toe. “Ik dacht er heel serieus over na om ermee te kappen. Waarom zou zo hard werken voor een beetje geld en populariteit als dat betekent dat ik mijn dochtertje niet kan zien opgroeien?”
Fresku beschrijft die situatie in Keuzes, een track die ook voor niet-hiphoppers interessant is. Het gaat over universele dilemma’s waar jonge ambitieuze ouders tegenaan lopen, treffend en beeldend verwoord door de Eindhovense rapper. Toen deze moeilijke tekst, inclusief afscheidsboodschap, op papier stond, wist Fresku dat hij niet kón stoppen. Nog niet tenminste, want in hetzelfde nummer zegt hij: als je geluk hebt ga je vijf jaar mee. “Kijk maar, er zijn weinig namen van vijf jaar geleden die er nog toe doen. Daarom ga ik niet in de schoenen staan waarin mensen me plaatsen. Voor hetzelfde geld sta ik morgen weer vakken te vullen. Ik bereid me daar op voor. Ik weiger ongelukkig te worden voor het kleine beetje succes dat ik nu heb. Maar ik werk tegelijkertijd keihard, zodat ik er over vijf jaar misschien nog steeds toe doe.”
Die sterke wil, het zelf in de hand hebben van je eigen leven, staat haaks op een nummer als Cirkels. Daarin geeft Fresku blijk van een deterministische levensvisie. De levens van de hoofdpersonen zijn uitgetekend, het lot is onafwendbaar. “Gek hè? Ik vind het fijn dat het je opvalt, daardoor krijg in inzicht in mezelf. Weet je, heel veel dingen zijn dubbel. Het is goed om een waarheid te hebben, maar ook om te erkennen dat je de waarheid niet hebt. Ik ben moslim, en de meeste discussies over geloof heb ik met andere moslims. Omdat zij rechtlijnig zijn: zo zit het, en niet anders. Ik zal altijd blijven zoeken, ander loop je vast en word je ongelukkig. Je bent geen filosoof meer als je één enkele waarheid aanneemt. Dus soms neem ik een standpunt in, maar daar kan ik ook weer vanaf stappen.”
“Sticks!” Fresku en ik noemen de naam in koor. Het levert me een boks op – als er nog ijs gebroken moest worden dan is dat bij dezen wel gebeurd. We doelen op en zin uit Werk Aan De Winkel van de Opgezwolle-klassieker Eigen Wereld: ‘spreek ik mezelf tegen dan heet dat verandering.’
“Die zin slaat voor honderd procent op mij,” zegt Fresku. Het speelde een grote rol bij de release van Maskerade. Hij wilde niet dat de plaat vergeleken zou worden met het debuut, uit angst dat zijn fans de veranderingen niet zouden begrijpen. De oplossing lag in een bijna een uur durende nepdocumentaire, waarin hij de totstandkoming van zijn nieuwe album vastlegde. Wie de docu serieus nam rekende op een draak van een album. “Met die film wilde ik de aandacht van mijn debuut afleiden. Luisteraars zouden de plaat vergelijken met het beeld dat ik in de docu schetste en het album daardoor meer op zichzelf kunnen beoordelen.”
De bizarre documentaire is een aardige poging om dat te bewerkstelligen, maar volgens mij volstrekt onnodig. Het is juist mooi om de ontwikkeling van een artiest te kunnen zien aan de hand van de albums die hij maakt. Niets overtreft het plezier van het vergelijken. “Ja, jij bent journalist, maar dat zijn de meeste van mijn fans niet. Ik ben zelf ook luisteraar van muziek, meer nog meer dan maker. Het eerste album vind je altijd het beste. Nas, Eminem, Jay-Z… Alleen Dr. Dre was een uitzondering. Ik hoop echt dat mensen dit album als een tweede debuut kunnen zien.”
Ik ga toch even vergelijken, als je het niet erg vindt. Ik heb het idee dat je, meer nog dan op het debuut, gegraven hebt in je eigen ziel, om je bevindingen vervolgens met zelfspot te weerleggen.
“Je moet je voorstellen, je vertelt een verhaal dat toegankelijk moet zijn voor iedereen. Daarom probeer ik er af en toe wat humor in te stoppen. Maar dat moet weer niet te plat zijn, dus stop ik daar stukjes van mezelf in. Sitcom is het beste voorbeeld. Ik vertel serieuze dingen, maar er zit een lachbandje achter, waardoor het grappig wordt. Zo benader ik dingen.”
Het gevolg is dan dat je twee extremen van jezelf laat zien, die samen weer het gemiddelde, ‘de waarheid’, tonen.
Licht geërgerd: “Nee! Jij zegt twee extremen, maar ik probeer voor mijn part honderd extremen op te zoeken. Juist omdat ik niet in twee extremen wil worden uitgelegd. Jij bent journalist, jij moet dingen uitleggen. Daarom plaats jij dingen in een hokje. Maar voor mij kan dat beperkend voelen. Ik probeer het hokje waarin mensen me plaatsen juist weer van me af te schudden, want anders heb ik geen creatieve vrijheid.
Toch heb ik het idee dat je vooral gezien wordt als emorapper en grapjas ineen.
“Maar ik was vroeger ‘maatschappijkritisch’. Dat werd door heel veel mensen uitgekotst. Toen werd het ‘maatschappelijk betrokken’. Daarna werd ik emorapper, toen clownrapper. En nu hoor ik alweer cabaretrap. Hoeveel hokjes wil je hebben? Hou op met die shit, haha.”
Da maatschappijkritische is er een beetje uit, hè?
Ik ben minder boos geworden, ik stoor me minder aan racisme. Ali B zei tegen me: je moet niet bedenken waar je tegen bent, maar waar je voor bent. Dus: niet tegen haat, maar voor liefde. Zo sta ik nu in het leven. Ik zeg niet dat ik nooit meer maatschappijkritisch zal zijn, maar op dit moment inspireert dat me niet. Aan het eind van de dag zijn we allemaal mensen met dezelfde emoties. Mensen die nu anti-PVV zijn zouden, als ze andere dingen hadden meegemaakt, misschien zelf PVV stemmen. Het gaat niet om kleur, of om cultuur, het gaat om mensen en hun emoties en hoe ze daarmee omgaan.”
Haat wordt liefde. Zelfhaat zet je om in zelfspot. Is dat niet ook een beetje je kop in het zand stoppen? Je bent een stukje zwaarder geworden…
“Ja, dat is een probleem. Ik lijk gedisciplineerd omdat ik een hele periode alleen maar op mijn album focus, maar als ik dan laat naar bed ga, weinig slaap, de hele dag koffie en Red Bull drink, alleen maar junkfood eet, dan is dat toch geen discipline? In Lintworm gebruik ik inderdaad een trucje. Ik roep dat ik de dikste ben, zodat anderen zeggen: het valt wel mee, Tim Beumers is nog dikker. Ik leerde dat als kind. Word je gepest, lach dan mee. Dan houden ze wel op. Zo zoek ik constant verademing. En nee, ik los het probleem er niet mee op. Hopelijk verander ik. Dan kan ik op mijn derde album misschien eindelijk zelf op de hoes staan.”
LIVEDATA 25 augustus Boogiedown, Breda 1 september Bijenpop, Venray 8 september de Vorstin, Hilversum 8 september Into The Great Wide Open, Vlieland 6 oktober De Spot, Middelburg 13 oktober Burgerweeshuis, Deventer 19 oktober Doornroosje, Nijmegen 20 oktober Simplon, Groningen 27 oktober Definitie van HipHop @ 013, Tilburg 30 november de Nieuwe Pul, Uden
Gerelateerde berichten:
- Fresku komt naar festival Hip Hop in Duketown: ‘je moet dicht bij jezelf blijven’
- Fresku’s nieuwe videoclip Op De Hoogte
- Ruben Hein is klaar voor zijn nieuwe clubtour: ‘ik kan het iedereen aanraden’
- Mr. Polska: “Ik ben geen politieke strijder, ik maak muziek”
- Jon Allen is klaar voor fikse Nederlandse tournee: ‘muziek is mijn zegen en mijn vloek’
